اقتصاد نیوز/ متن پیش رو در اقتصاد نیوز منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

پاسخ ضعیف مسکو نباید چندان تعجبی برای تهران داشته باشد.از تابستان گذشته و همزمان با حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته ای ایران ، مقامات ارشد روسی بیانیه‌هایی مشابه را برای محکومیت آمریکا و اسرائیل صادر کردند، اما در میدان عمل هیچ اقدامی را صورت ندادند.
 
درحالی که از روز شنبه نهم اسفند حملات مشترک اسرائیل و آمریکا برعلیه ایران آغاز شده است، تماسی میان دیپلمات های ارشد ایرانی با روسیه برقرار شد.بر اساس بیانیه رسمی روسیه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه، در جریان این تماس با همتای ایرانی خود ابراز همدردی کرد و نسبت به حمایت روسیه اطمینان داد.

این درحالی است که تا این لحظه، حمایت روسیه از ایران صرفا کلامی و مبتنی بر محکوم کردن حملات آمریکا و اسرائیل بوده است؛ همانطور که پیش از این سوریه و ونزوئلا نیز تجربه مشابهی از حمایت کردن های روسیه داشته اند.
 
واکنش های ضعیف در قبال متحدان
اوا هارتوگ در پولیتیکو نوشت: از زمان آغاز جنگ تمام عیار مسکو برعلیه اوکراین که چهار سال از آن می گذرد، روسیه به عنوان یکی از قدرت های اصلی جهان چندقطبی کنونی شناخته می شود. با این وجود، کرملین در این سال ها بیشتر قدرت لفاظی خود را به نمایش گذاشته است و در لحظات تعیین‌کننده، واکنش های به شدت ضعیفی را در قبال متحدان خود در زمان های بحرانی نشان داده است؛ عملکردی که بسیاری آن را ناکافی و صرفا شفاهی خوانده اند.

تجربه تلخ بشار اسد
شاید بتوان بشار اسد را اولین سیاستمداری دانست که در این سال ها، طعم واقعی رفاقت با مسکو را چشید. در اواخر سال ۲۰۲۴ و همزمان با یورش نیروهای مخالف با دولت، اسد که ریاست جمهوری سوریه را برعهده داشت آموخت که حمایت روسیه، به هیچ عنوان تضمین کننده حکومت او نخواهد بود؛ چرا که هیچ اقدام عملی از جانب کرملین در حمایت از دولت سوریه صورت نگرفت.

کرملین کجا بود؟
از اوایل سال میلادی جاری، نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا روزهای خود را در سلول یک زندان آمریکایی می گذراند. احتمالا موضوعی که او نیز به آن فکر می کند این است که حمایت های کرملین برای حفظ قدرت او دقیقا چه بوده است.

نیکلاس مادورو و همسرش در سوم ژانویه توسط نیروهای دلتای آمریکایی ربوده و به نیویورک منتقل شد.
 
از رزمایش نمادین تا محکومیت های شفاهی
در این میان، پاسخ ضعیف مسکو نباید چندان تعجبی برای تهران داشته باشد. از تابستان گذشته و همزمان با حملات اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هسته ای ایران در جریان جنگ دوازده روزه، مقامات ارشد روسی بیانیه‌هایی مشابه را برای محکومیت آمریکا و اسرائیل صادر کردند، اما در میدان عمل هیچ اقدامی را صورت ندادند. در ماه‌های پس از آن، مسکو تلاش کرد تا این کم کاری را جبران کند.

بر اساس ادعایی از سوی فایننشال تایمز، همزمان با تلاش تهران برای تجهیز کردن خود در قبال جنگ احتمالی با آمریکا در ماه دسامبر، روسیه با در اختیار قرار دادن ۵۰۰ میلیون یورو موشک پیشرفته شانه‌پرتاب به تهران، موافقت کرد.

 مسکو همچنین در جریان مذاکرات ایران و آمریکا، به طور علنی خود را به عنوان میانجی بین آمریکا و ایران معرفی کرد و پیشنهاد انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خاک روسیه را مطرح کرد.

در ماه گذشته هم نیروی دریایی ایران و روسیه نیز یک رزمایش مشترک در خلیج عمان برگزار کردند، اقدامی که بیشتر نمادین بود؛ چرا که مسکو تنها یک کشتی جنگی را در این رزمایش ارائه داد. پس از آن نیکولای پاتروشف، مشاور کرملین اعلام کرد که رزمایش‌های بیشتری با مشارکت چین در تنگه هرمز در راه خواهد بود. با این حال، در روز شنبه که حملات علیه ایران آغاز شد، خبری از کمک نظامی مسکو به تهران نبود.

روسیه ملزم به حمایت از تهران نیست؟
 از لحاظ رسمی، روسیه ملزم به حمایت از ایران نیست. اگرچه روسیه و ایران در آوریل ۲۰۲۵ یک معاهده مشارکت استراتژیک امضا کردند، اما این معاهده شامل بند دفاع متقابل نبود.

 آندری رودنکو، معاون وزیر امور خارجه روسیه، در زمان انعقاد این قرارداد در برابر دومای دولتی روسیه توضیح داد: می‌خواهم تأکید کنم که امضای این معاهده به معنای ایجاد یک اتحاد نظامی با ایران یا کمک نظامی متقابل نیست.

بسیاری از شهروندان روسیه در اسرائیل هستند
یک ساعات پس از حمله روز شنبه، بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی اظهارات پوتین از ژوئن ۲۰۲۵ در مجمع اقتصادی سن پترزبورگ را بازنشر کردند، جایی که او موضع “بی‌طرف” روسیه را در جریان اولین حمله آمریکا و اسرائیل به ایران توجیه کرد.

او در این مجمع اشاره کرد که حداقل دو میلیون شهروند شوروی سابق در اسرائیل زندگی می‌کنند.او در ادامه گفت: اسرائیل امروز تقریبا یک منطقه روسی‌زبان است و ما این عامل را در نظر می‌گیریم.

منفعت کرملین از آب گل آلود 
کم کاری روسیه در حمایت از ایران بدون شک یک ضربه اعتباری در صحنه جهانی محسوب می‌شود. اما این امر ممکن است منفعت هایی را نیز برای روسیه دربرداشته باشد. در حقیقت، مسکو امیدوار ست تا با برجسته کردن عدم پایبندی غرب و به ویژه آمریکا به هنجارهای بین‌المللی، توجهات را از خود منحرف کند.

همچنین به احتمال زیاد موضع سرسخت کرملین در مورد اوکراین، که آن را به طور مداوم به عنوان یک اقدام دفاعی در برابر تجاوز غرب چارچوب‌بندی کرده است، تقویت خواهد شد.

ولادیمیر پاستوخوف، دانشمند علوم سیاسی روسی وابسته به کالج دانشگاهی لندن، در تلگرام گفت: متقاعد کردن پوتین به اینکه او در مورد خطر غرب اشتباه کرده است، دشوار خواهد بود.

بنابراین، با مشخص شدن چهره آمریکا در منازعه با ایران، در صورت شکست مذاکرات صلح اوکراین، مسکو دست پر خواهد بود.

آقای صلح دوباره دست به کار شده است!
دمیتری مدودف، معاون رئیس شورای امنیت و رئیس‌جمهور سابق روسیه، از اولین چهره‌های کرملین بود که در روز شنبه به تحولات ایران واکنش نشان داد. او با کنایه به دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: آقای صلح دوباره دست به کار شده است، مذاکرات با ایران فقط یک پوشش بود و همه این را می‌دانستند.

همچنین فیودور لوکیانوف، مشاور سیاست خارجی کرملین نیز در واکنش به حملات علیه ایران گفت: رویدادهای ایران نشان می‌دهد که دیپلماسی با ترامپ کاملا بی‌فایده بوده است.

چنین اظهارنظرهایی نشان می دهد که مسکو امیدوار است تا آنچه که در ذهن متحدان باقی‌مانده‌اش می ماند، بی قاعدگی و بدقولی های ترامپ باشد، نه عدم حمایت او از متحدان خود.

فاطمه سرخوش