فرهیختگان/متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

سیدمهدی طالبی| عمر جنگ به یک هفته نرسیده، اما هر روز شاهد یک ارتقای سنگین نسبت به روز قبل است. صدور انرژی از منطقه، وابسته به تنگه هرمز است و این مسیر از روز اول مسدود شد، اما از روز گذشته که روز چهارم جنگ بود (سه‌شنبه 12 اسفند 1404، 3 مارس 2026)، توقف صدور انرژی شکل دیگری به خود گرفت.  اگر پیش از این، حملات با منبع نامشخص به شرکت آرامکو عربستان، تنها حمله به یک تأسیسات مرتبط با تولید انرژی بود، از روز سه‌شنبه این امر به روندی فراگیر در منطقه تبدیل شد. دیروز صدور انرژی از اقلیم کردستان عراق که از طریق خط لوله به سمت ترکیه و دریای مدیترانه می‌رفت و همچنین میادین دریایی رژیم صهیونیستی متوقف شد. همچنین تأسیسات نفتی رمیله عراق صادرات را متوقف کرده و میادین امارات شاهد حملاتی بودند. هم‌زمان با این ارتقای سنگین در حوزه انرژی که توسط گروه‌های مختلفی در منطقه صورت گرفت، ایران حملات به پایگاه‌های آمریکا را گسترش داده و موشک‌های نیمه‌سنگین و سنگین را برای هدف قرار دادن آنها وارد چرخه کرده است. 

حملات انرژی
اهداف و ابعاد حملات گروه‌های مقاومتی به تأسیسات مرتبط با انرژی اهمیت بالایی دارند، زیرا باید شدت و نوع حملات برای تحقق آنها تنظیم گردند.

1-درگیرسازی همه
یک راهبرد کلان، گره زدن وضعیت محور مقاومت و اضلاع آن با تمام جهان است تا هیچ طرفی قادر به تک به تک شدن با آن و ادامه سیاست‌هایش علیه مقاومت نشود. به‌عنوان نمونه با شروع جنگ غزه، تنها ساکنان این شهر بودند که قتل‌عام می‌شدند و این باعث شده بود دولت‌ها در برابر آن سکوت کنند. هنگامی که یمن توقیف و انهدام کشتی‌های تجاری در دریای سرخ را آغاز کرد، جهان متوجه شد که درد جنگ به غزه محدود نخواهد ماند. این مسئله درخصوص سراسر منطقه غرب آسیا بیشتر صادق است. نمی‌توان تصور کرد آمریکا به سمت تسلط بر تمام منطقه حرکت کند و این تأثیری برای همه جهان نداشته باشد. 

2-حرکت آمریکا به سمت آتش‌بس
مسدود شدن تنگه هرمز و آسیب به میادین انرژی در هر صورت بر قیمت انرژی در آمریکا اثر گذاشته و می‌تواند دولت این کشور را به سمت آتش‌بس سوق دهد. بر اساس برخی محاسبات، هر یک درصد افزایش قیمت نفت می‌تواند تا 0.4 درصد قیمت بنزین در آمریکا را افزایش دهد. تاکنون و از زمان آغاز جنگ، قیمت نفت 10 درصد رشد داشته که می‌تواند به افزایش 4 درصدی قیمت بنزین در بازار آمریکا طی روزها و هفته‌های آینده منجر گردد. در آمریکا تمایل مردم به داشتن و استفاده از خودروی شخصی بالاست و ضربه به قیمت بنزین می‌تواند برای ترامپ از نظر آرای انتخاباتی و سیاسی گران تمام شود. از سوی دیگر افزایش قیمت سوخت می‌تواند به‌طور غیرمستقیم به افزایش قیمت مواد غذایی و اجاره مسکن بینجامد. 

3-بستن هرمز
بستن تنگه هرمز اهمیت بسیار بالایی دارد، اما در هر صورت امری موقت است و با پایان جنگ و ممنوعیت رفت و آمد، عرضه به سرعت و با حجم بالا از سر گرفته می‌شود. ایران با آغاز جنگ به‌عنوان گام اولیه، به سمت بستن تنگه حرکت کرد تا طرف مقابل با مشاهده جدیت ایران و اجرای تهدیدات پیشین و تبعاتی که این اقدام دارد، پیام محکمی دریافت کند. بستن تنگه هرمز اثرات موقتی دارد، اما هدف قرار دادن مراکز انرژی، اثری طولانی‌مدت است. 

4-حملات به میادین انرژی
حمله به میادین انرژی دشمن که از سوی طرف‌های مختلفی در منطقه درحال انجام است، ورود جنگ به مرحله‌ای جدید را نشان می‌دهد. در وهله نخست این حملات، پاسخی به تهاجم علیه میادین انرژی مرتبط با محور مقاومت است. در وهله دوم، حرکت در این راستا به طرف مقابل می‌فهماند اگر هرچه سریع‌تر از مواضع خود عقب‌نشینی نکند، هرگونه آسیب اقتصادی دارای اثرات طولانی مدتی خواهد بود. آسیب به میادین انرژی اگر باعث آتش‌سوزی‌های گسترده بشود، هفته‌ها یا بعضاً ماه‌ها زمان برای خاموش کردن نیاز خواهد داشت که این خود منوط به توقف جنگ و فراهم شدن زمینه خاموش‌سازی چاه‌های آتش گرفته است. به نظر می‌رسد محور مقاومت فعلاً به بخش‌های منعطف‌تر تأسیسات انرژی منطقه حمله می‌کند تا راه بازگشتی برای دشمن در شرایط کنونی باقی بگذارد. 

حملات سیاسی
مردم مقاومت و محور مقاومت در منطقه اقدامات علیه مراکز سیاسی آمریکا در منطقه را آغاز کرده‌اند. این اقدامات به دو سبک صورت می‌گیرند.

 1- تجمعات مردمی
 حمله مسلمانان پاکستانی و عراقی به مراکز سیاسی آمریکا در کشورهایشان نمونه‌ای از حرکت‌های مردمی علیه چنین مراکزی هستند. چنین تجمعاتی پس از ترور و شهادت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب صورت گرفتند. این تحرکات پیش از این سابقه داشته است. در سال 1398 پس از بمباران مواضع حشدالشعبی در غرب عراق، مردم این کشور به سفارت آمریکا در بغداد حمله کردند. احتمال دارد با تداوم جنگ این امر گسترش یافته و سفارت آمریکا در لبنان و تعدادی از کشورهای اروپایی شاهد تجمعات و حمله معترضان شود.

 2-حملات نظامی
کماکان مشخص نیست حمله نظامی به سفارت آمریکا در عربستان سعودی به‌طور دقیق توسط کدام ضلع از محور مقاومت صورت گرفته، اما هرچه که باشد، این حرکت آغاز یک روند است. محور مقاومت پیش از این تهدید کرده بود در صورت هدف قرار گرفتن مراکز سیاسی خود، سفارت‌های آمریکا در منطقه را هدف خواهد گرفت. اگر سفارت واشنگتن در ریاض هدف حمله پهپادی قرار گرفت، برخی از سفارت‌های این کشور در منطقه می‌توانند مورد تهدید زمینی قرار گرفته و به‌طور کامل تصرف شوند. 

اهداف از حملات به مراکز سیاسی
محور مقاومت از حرکاتی که علیه مراکز سیاسی آمریکا در منطقه انجام می‌دهد، اهداف چندگانه‌ای را پیگیری می‌کند. 

1-  اقدام متقابل
این حمله در برابر حمله به اماکن سیاسی و دولتی در ایران، عراق و لبنان صورت می‌گیرد که طی درگیری‌های کنونی، دشمن خط قرمزها را نسبت به این اماکن و افراد سیاسی رعایت نکرد.
 2-   گسترش فلج کردن دشمن
محور مقاومت پاسخ‌های اولیه خود را در قالب فلج کردن امکانات نظامی دشمن روانه اهداف کرد و به مرور درحال گسترش این سیاست به فلج کردن اقتصاد و سیاست دشمن‌اند.
 3-  اهمیت نمادین
هدف‌گیری سفارت آمریکا به‌عنوان کشوری که خود را هژمون جهان می‌داند و تداوم آن، اهمیت نمادینی برای شکست این تصویر در جهان دارد.
 4-   بالاترین ضربه
حمله به سفارت‌های آمریکا بالاترین حمله‌ای است که می‌توان علیه این کشور در منطقه انجام داد. اهمیت این حمله از نظر اقتصادی یا نظامی نیست، بلکه در اینجا سیاست سقف اقدام تلقی می‌گردد. 

خارج کردن پایگاه‌های آمریکایی از چرخه عملیاتی

اهداف و ابعاد هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در منطقه به شرح ذیل اند.

 1-   حمله به مبدأ تجاوز
حمله به مبدأ تجاوز حق قانونی ایران بوده و تهران از ابزارهای لازم برای استفاده از این حق برخوردار است. اجرای ظرفیت‌های حقوقی در جهانی که فاقد سلسله مراتب قانونی به شکل کشوری است، نشان‌دهنده توانمندی بالای یک دولت است. 

2-   توقف حملات
آمریکا از پایگاه‌های خود در منطقه به ایران حملات هوایی و موشکی ترتیب می‌دهد و باید آنها را به میزانی هدف قرار داد تا از چرخه عملیاتی خارج شوند. 

3-    پایه‌گذاری شرایط پیروزی
پایان جنگ و پیروزی در آن نیازمند اهداف سیاسی مشخصی است. اگر پس از پایان جنگ حضور نظامی آمریکا در منطقه به لحاظ زیرساختی و سیاسی با دشواری روبه‌رو شود، این یک پیروزی برای ایران خواهد بود. مشکل زیرساختی، نابودی و ضربه شدید به پایگاه‌های آمریکا و مشکل سیاسی، موجب پیدا شدن این فهم در کشورهای منطقه می‌شود که حضور نظامی واشنگتن امنیت آنها را به خطر می‌اندازد.