اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

اظهارنظر جدید دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا درباره احتمال اسکورت نظامی کشتی‌ها در تنگه هرمز، می‌تواند معادلات منطقه را وارد فاز تازه‌ای کند. او اعلام کرده اگر ایران مانع عبور کشتی‌ها شود، نیروی دریایی آمریکا برای همراهی کشتی‌های تجاری وارد عمل خواهد شد؛ جمله‌ای که در ظاهر دفاع از آزادی کشتیرانی است، اما در عمل می‌تواند به افزایش حضور مستقیم نظامی آمریکا در یکی از استراتژیک‌ترین آبراه‌های جهان منجر شود.

چرا تنگه هرمز حیاتی است؟
تنگه هرمز مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت جهان و نزدیک به ۱۷ میلیون بشکه نفت در روز است. هرگونه تهدید یا ناامنی در این منطقه، بلافاصله بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

طی روزهای اخیر قیمت نفت برنت به نزدیکی ۹۰ دلار رسید و همزمان هزینه بیمه کشتی‌ها در برخی موارد تا سه برابر افزایش یافت. حتی بدون بسته شدن کامل تنگه، تعلیق حرکت برخی ناوگان‌های کشتیرانی و تأخیر در حمل‌ونقل، زنجیره تأمین جهانی را تحت فشار قرار داده است.

پیامدهای اقتصادی برای ایران
ایران با وجود تحریم‌ها، همچنان روزانه حدود ۲.۵ میلیون بشکه نفت صادر می‌کند. افزایش ریسک بیمه، دشوارتر شدن حمل‌ونقل دریایی و احتمال تحریم‌های ثانویه جدید، می‌تواند صادرات محدود موجود را نیز تحت فشار بگذارد.

در داخل کشور نیز هرگونه جهش نرخ ارز و شکل‌گیری تورم انتظاری، بازارهای داخلی را متلاطم خواهد کرد.

بعد نظامی؛ افزایش احتمال برخورد
اگر آمریکا وارد فاز اسکورت نظامی شود، حضور فعال‌تر و دائمی‌تری در آب‌های پیرامونی ایران خواهد داشت. چنین وضعیتی احتمال برخوردهای ناخواسته دریایی یا درگیری‌های محدود اما پرهزینه را افزایش می‌دهد؛ برخوردهایی که می‌توانند ظرف چند ساعت خسارت‌های چند صد میلیون دلاری ایجاد کنند و به سرعت ابعاد سیاسی گسترده‌تری بگیرند.

ژئوپلیتیک و موازنه قدرت
ایران همواره تنگه هرمز را به‌عنوان یک اهرم بازدارندگی استراتژیک معرفی کرده است. ورود مستقیم آمریکا برای تضمین عبور کشتی‌ها، تلاشی برای خنثی‌سازی این اهرم تلقی می‌شود. اگر این روند تثبیت شود، موازنه قدرت دریایی در خلیج فارس ممکن است در بلندمدت تغییر کند.

با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند این موضع‌گیری بیش از آنکه نشانه اقدام فوری باشد، بخشی از جنگ روانی و پیام سیاسی به بازارها و متحدان منطقه‌ای آمریکاست.

در نهایت، تنگه هرمز بار دیگر به نقطه تلاقی اقتصاد جهانی، امنیت منطقه و رقابت قدرت‌ها تبدیل شده است.

باید دید آیا این تهدید به اقدام عملی تبدیل می‌شود یا پیش از آن، مسیر مهار تنش در پیش گرفته خواهد شد.