آخرین خبر/ واشنگتن روی یک ضربه برق‌آسا برای سرنگونی نظام ایران گرو گذاری کرد اما خود و تل‌آویو را در برابر واقعیتی متفاوت یافته است؛ جایی که این رویارویی به‌سرعت به جنگی فرسایشی و همه‌جانبه تبدیل شد، چرا که ایران ایستادگی کرده و امیدهای غرب به یکسره‌سازی سریع جنگ فروکش کرد.


کارزار نظامی آمریکا ـ اسرائیل علیه ایران، بر شرط‌بندی‌ای بیش از حد خوش‌بینانه بر کارآمدی ضربه نخست استوار بود. به گزارش آخرین خبر به نقل از روزنامه الاخبار، یحیی دبوق در مقاله‌ای نوشته است واشنگتن و تل‌آویو بر این فرض بودند که ترور فرماندهان ایرانی، ناگزیر به شکستن اراده نظام یا ایجاد شکاف در آن یا شعله‌ور شدن اعتراضات گسترده داخلی خواهد انجامید و در نهایت به سقوط آن منجر می‌شود. اما واقعیت درست خلاف این بوده است و در نتیجه رویارویی به‌سرعت از یک جنگ برق‌آسا که روی آن حساب کرده بودند، به نبردی فرسایشی و همه‌جانبه تبدیل شد که نتیجه آن همچنان نامعلوم است.

به این ترتیب، نظام ایران آن‌گونه که واشنگتن و تل‌آویو می‌خواستند فرو نپاشید، بلکه انسجامی چشمگیر از خود نشان داد. همچنین، نه‌تنها نشانی از فاصله گرفتن مردمی از پیرامون آن دیده نشد، بلکه آنچه به چشم آمد، نوعی همگرایی در برابر تجاوز خارجی بود. این خطای محاسباتی، طرف آمریکایی را وادار کرد ــ اما پس از آن‌که دیگر دیر شده بود ــ در برآوردهای خود بازنگری کند. با این همه، هم‌زمان با بر باد رفتن رؤیای پیروزی سریع، مسیرهایی نامطمئن گشوده شده که به معنای جنگ فرسایشیِ مستعد طولانی شدن است. ضربات آمریکا و اسرائیل دیگر به اهداف هسته‌ای و نظامی مشخص محدود نمانده، بلکه به تأسیساتی با بار نمادین نیز گسترش یافته است؛ امری که از ته کشیدن اهداف مؤثر حکایت دارد. در مقابل، تهران و متحدانش بر هدف قرار دادن حضور نظامی، امنیتی و اطلاعاتی آمریکایی‌ها در کشورهای منطقه متمرکز شده‌اند، آن هم در حالی که دایره آتش هر روز گسترده‌تر می‌شود. در این میان، هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی ایران یا پیشروی آمریکا و اسرائیل دیده نمی‌شود، و همین وضعیت، امور را در حالت بن‌بست نگه داشته است؛ تا شاید فشارها سرانجام یکی از دو طرف جنگ را به عقب‌نشینی وادار کند.

خروج آمریکایی‌ها از این جنگ بدون پیروزی روشن، پیامدهایی بسیار دشوار برای آنان خواهد داشت

نکته پارادوکسیکال اینجاست که ایران این چالش را به‌تنهایی و بدون حمایت مستقیم قدرت‌های بزرگ پشت سر می‌گذارد؛ قدرت‌هایی که عملاً آن را در نبردش برای شکستن اراده آمریکا تنها گذاشته‌اند. همین امر، ایران را در جایگاهی دوگانه قرار داده است: از یک سو، به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای مستقل که از تسلیم شدن سر باز می‌زند، و از سوی دیگر، به‌عنوان نماد مقاومت در برابر پروژه‌ای از سلطه‌جویی. در میانه این نبرد، گزینه‌های زیادی پیش روی ایران وجود ندارد، جز ادامه مقابله و نپذیرفتن تسلیم؛ زیرا هر نشانه‌ای از عقب‌نشینی، اشتهای آمریکا و اسرائیل را برای مطالبه امتیازهای بیشتر باز خواهد کرد، به‌ویژه آن‌که این دو آشکارا اعلام کرده‌اند که خواهان سرنگونی این کشور هستند. بنابراین، هزینه‌ها و بهایی که ایرانیان می‌پردازند، در تعیین نوع واکنش‌ها، موضوعیت تعیین‌کننده‌ای ندارد.

درست است که اهداف واشنگتن و تل‌آویو یکسان نیست، اما این تفاوت‌ها با ورود به میدان نبرد کاهش می‌یابد. از منظر اسرائیل، این رژیم پنهان نمی‌کند که خواهان سرنگونی نظام ایران است، حتی اگر هزینه‌های سنگینی در پی داشته باشد؛ حال آن‌که از منظر آمریکایی‌ها، وضعیت تا اندازه‌ای متفاوت است. با این حال، خروج ایالات متحده از این جنگ بدون پیروزی روشن، پیامدهایی بسیار دشوار خواهد داشت که تنها به دولت کنونی محدود نمی‌شود، بلکه ممکن است منافع راهبردی خود آمریکا را نیز دربر گیرد. به بیان دیگر، عقب‌نشینی در برابر ایران ــ حتی اگر با روایتی از پیروزی یا با هر نتیجه‌ای جز سقوط نظام همراه شود ــ تبعاتی به‌شدت سنگین خواهد داشت.

در هر صورت، ایران تصمیم گرفته است به‌تنهایی وارد نبردی شود که معتقد است گریزی از آن نیست؛ نبردی که به نظر می‌رسد نتیجه نهایی آن نه فقط سرنوشت این رویارویی، بلکه شکل نظم منطقه‌ای و بین‌المللی را در سال‌های پیش رو تعیین خواهد کرد. با این حال، پرسش اساسی‌ای که همچنان بی‌پاسخ مانده این است: آیا اراده آمریکا پیش از اراده ایران فرو خواهد پاشید یا برعکس؟