اعتماد/متن پیش رو در «اعتماد» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

سفر ۱۰ روزه محمد بن سلمان به فرانسه با امضای میلیاردها دلار تفاهمنامه و توافقنامه همکاری جدید و نزدیک‌تر شدن عربستان به میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ همراه شد

شهاب شهسواری| محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان سعودی، جمعه ۲۶ خرداد برای دومین بار در یک‌سال گذشته به فرانسه سفر کرد. این سفر با انتقاد گسترده گروه‌های حقوق بشری مواجه شده است که دولت فرانسه را به تطهیر محمد بن سلمان و نادیده‌ گرفتن نقض گسترده حقوق بشر در عربستان سعودی متهم می‌کنند. سفر ده روزه بن سلمان به پاریس همچنان ادامه دارد و در طول این سفر چندین تفاهمنامه و قرارداد جدید سرمایه‌گذاری و تجاری میان فرانسه و عربستان امضا شد. او در این سفر علاوه بر دیدار دوجانبه با امانوئل مکرون، رییس‌جمهور فرانسه در چند رویداد دیگر هم شرکت کرد. در انجمن سرمایه‌گذاری فرانسه و عربستان سعودی روز دوشنبه که در طول هفته گذشته برگزار شد، دو کشور ۲۴ تفاهمنامه همکاری امضا کردند. روز سه‌شنبه ضیافت پر زرق و برقی از سوی عربستان سعودی برای جلب حمایت دفتر نمایشگاه‌های بین‌المللی در فرانسه برای نامزدی این کشور برای میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ برگزار شد. حمایت فرانسه از نامزدی عربستان سعودی برای میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ در شرایطی که ایتالیا نامزد دیگر این رقابت است، با اعتراض مقام‌های ایتالیا مواجه شده است. روز پنجشنبه بن سلمان در کنار رییس‌جمهور فرانسه، قیس سعید، رییس‌جمهور تونس، ویلیام روتو، رییس‌جمهوری کنیا، اولاف شولز، صدراعظم آلمان، لی کیانگ، نخست‌وزیر چین، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا و آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در همایش «پیمان جدید تامین مالی جهانی» شرکت کرد. هیات بزرگ اقتصادی و سیاسی شامل فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه، خالد فالح، وزیر سرمایه‌گذاری، عبدالله جدعان، وزیر دارایی و یاسر رمیان، مدیرکل صندوق سرمایه‌گذاری عمومی، ولیعهد سعودی را در این سفر همراهی می‌کردند.

فعالان حقوق بشر به ‌شدت از عملکرد فرانسه در راستای تطهیر محمد بن سلمان با اهداف اقتصادی و تجاری انتقاد کرده‌اند. در حالی که تنها ۵ سال از قتل فجیع جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار عربستانی ساکن ایالات متحده امریکا در کنسولگری عربستان سعودی در استانبول می‌گذرد، فعالان حقوق بشر می‌گویند که دولت فرانسه با اهداف اقتصادی و تجاری نقض گسترده حقوق بشر در عربستان را نادیده می‌گیرد. بدر بن عبدالله بن فرحان، وزیر فرهنگ عربستان سعودی، در یادداشتی برای عرب‌نیوز سال‌های اخیر را «پنج سال طلایی در مناسبات فرهنگی دو کشور» توصیف کرده است. اولیور بشت، وزیر تجارت خارجی فرانسه، عربستان سعودی را اصلی‌ترین شریک تجاری فرانسه در منطقه توصیف کرده است. بن سلمان در گفت‌وگو با امانوئل مکرون در مورد طیف وسیعی از مسائل مورد علاقه دو طرف از جمله همکاری‌های تجاری و اقتصادی، جنگ اوکراین، بحران سیاسی در لبنان و مسائل منطقه خاورمیانه گفت‌وگو کردند.
فهد الرویلی، سفیر عربستان سعودی در پاریس در یادداشتی برای عرب‌نیوز می‌نویسد: «روابط دوجانبه میان فرانسه و عربستان در حال گسترش است. دو کشور شراکت قدرتمندی بر مبنای دوستی در حوزه‌های مختلف سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی دارند. سال گذشته میلادی (۲۰۲۲) تجارت میان دو کشور به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرد و بر اساس آمار وزارت دارایی و اقتصاد فرانسه با رشد ۷۴ درصدی نسبت به سال قبل از آن به ۱۰ میلیارد و ۷۰۰ میلیون یورو رسید.»
در این سفر خطوط هوایی فلای‌ناس عربستان قرارداد سفارش ۳۰ هواپیمای مسافری را از ایرباس به ارزش ۳ میلیارد و ۷۳۰ میلیون دلار امضا کرد. ایرباس همچنین یک توافقنامه سرمایه‌گذاری با ارزش ۶ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار برای تولید مشترک هلی‌کوپتر در عربستان سعودی امضا کرد.

عربستان به جای ایتالیا
حمایت پاریس از عربستان سعودی برای میزبانی نمایشگاه بین‌المللی اکسپو ۲۰۳۰ با واکنش تند ایتالیا مواجه شده که نامزد اروپایی میزبانی از این نمایشگاه است. دور پیشین نمایشگاه بین‌المللی اکسپو که هر پنج سال یک‌بار در یکی از کشورهای جهان برگزار می‌شود، سال گذشته با دو سال تاخیر به دلیل جهانگیری کرونا در دوبی، امارات متحده عربی برگزار شد. دوره بعدی این نمایشگاه سال ۲۰۲۵ در اوزاکا برگزار می‌شود و برای میزبانی نمایشگاه اکسپو ۲۰۳۰، چهار کشور یعنی اوکراین، ایتالیا، عربستان سعودی و کره جنوبی نامزد شده ‌بودند. با آغاز جنگ اوکراین، این کشور عملا از رقابت برای میزبانی اکسپو ۲۰۲۰ کنار گذاشته‌ شده است و سه نامزد دیگر باقی مانده‌اند. دفتر نمایشگاه‌های بین‌المللی یا BIE در پاریس، مسوول تصمیم‌گیری در مورد انتخاب میزبان این نمایشگاه است. تابستان سال گذشته در سفری که محمد بن سلمان به فرانسه انجام داده ‌بود، امانوئل مکرون از نامزدی عربستان سعودی برای میزبانی نمایشگاه اکسپو ۲۰۳۰ حمایت کرد.


نمایشگاه اکسپو با حضور بیش از ۱۷۰ کشور جهان، یک امتیاز برای میزبان محسوب می‌شود که می‌تواند ضمن تقویت چشمگیر گردشگری، باعث جلب‌ توجه بین‌المللی و جذب سرمایه‌ها و ایجاد فرصت‌های شغلی در کشور میزبان شود. در طول هفته گذشته علاوه بر محمد بن سلمان، نخست‌وزیر ایتالیا، جورجا ملونی و رییس‌جمهور کره جنوبی یون سوک یئول هم به فرانسه سفر کرده‌اند تا ضمن دیدار و گفت‌وگو با امانوئل مکرون در ضیافت‌هایی که برای تبلیغ میزبانی اکسپو برگزار کرده ‌بودند، شرکت کردند. در حالی که وزیر فرهنگ فرانسه، ریما عبدالملک، در ضیافت عربستان در قصر بزرگ افمر در نزدیکی برج ایفل شرکت کرد، هیچ نماینده‌ای از کابینه فرانسه در ضیافت سفارت ایتالیا حضور نداشت. در برابر نمایندگان شهرداری پاریس که برخلاف دولت این کشور از میزبانی ایتالیا حمایت می‌کنند در ضیافت عربستان غایب بودند و به ضیافت سفارت ایتالیا رفتند.
تصمیم مکرون برای حمایت از نامزدی عربستان، باعث خشم شدید اروپایی‌ها شده است. با این حال جورجا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا در گفت‌وگو با رسانه‌ها تلاش کرده است که خود را بی‌تفاوت نشان دهد. ملونی در پاسخ به خبرنگار پولیتیکو در خصوص حمایت مکرون از نامزدی عربستان گفته است: «در جایگاهی نیستم که در مورد انتخاب‌های دیگران قضاوت کنم.» اما دیگر مقام‌های فرانسوی مانند نخست‌وزیر این کشور خویشتنداری نمی‌کنند و مستقیما به مکرون حمله کرده‌اند. نیکولا پروکاچینی، از نمایندگان پارلمان ایتالیا از حزب حاکم برداران ایتالیا گفته است: «دولت فرانسه چندان تعهد خاصی به اروپا نشان نمی‌دهد.» وی از دورویی در سیاست فرانسه انتقاد کرده است و می‌گوید: فرانسه دایم در مورد حقوق بشر برای ایتالیایی‌ها موعظه می‌کند، همزمان با انگیزه‌های اقتصادی از عربستان سعودی حمایت می‌کند. هفته گذشته هم دانیلا سانتانچه، وزیر گردشگری ایتالیا هم به‌ شدت از پاریس به دلیل «عدم حمایت از همسایگان» انتقاد کرده ‌بود. زمستان گذشته جوزپ بورل، نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید کرده ‌بود که بروکسل از نامزدی ایتالیا حمایت می‌کند و از همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواسته ‌بود تا از نامزدی ایتالیا برای میزبانی اکسپو ۲۰۳۰ حمایت کنند. حمایت مکرون از نامزدی عربستان سعودی برای میزبانی اکسپو، با انتقاد گروه‌های حقوق بشری هم مواجه شده است که معتقدند دولت فرانسه بدون در نظر گرفتن کارنامه سیاه حقوق بشری پادشاهی سعودی، با انگیزه‌های اقتصادی و تجاری به محمد بن سلمان امتیاز می‌دهد. به گزارش پولیتیکو، یک مقام ارشد کاخ الیزه در پاسخ به این اتهام‌ها گفته است که حمایت از نامزدی عربستان سعودی ابزاری برای «فشار آوردن» به این کشور خلیج فارس است تا «در زمینه‌هایی که برای ما اهمیت دارد به تعهدات خودش عمل کند.» این مقام فرانسوی همچنین مدعی شده که عربستان سعودی تاکنون تنها نامزد میزبانی اکسپو بوده که مستقیما از دولت فرانسه خواسته است که از نامزدی‌اش حمایت کند. احمد بنشمسی، فعال حقوق بشر مراکشی از دیدبان حقوق بشر به پولیتیکو می‌گوید که منافع اقتصادی بهانه خوبی نیست که پاریس از نامزدی عربستان سعودی حمایت و برای بن‌سلمان در پاریس فرش قرمز پهن کند. وی می‌گوید: «اکسپو ۲۰۳۰ فقط بخشی از جریان دلارهایی است که عربستان سعودی در طول سال‌های اخیر خرج کرده است تا حواس‌ها را از نقض شدید حقوق بشر در این کشور پرت کند.»

حذف دیپلمات‌های اسراییلی  از ضیافت عربستان سعودی
وب‌سایت خبری والا خبر داده است که عربستان سعودی به دلیل حضور شاهزاده محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور از شرکت دو دیپلمات اسراییلی در ضیافت اکسپو۲۰۳۰ ممانعت کرده است. به گزارش ایسنا، این دو دیپلمات عضو وزارت خارجه اسراییل گفته‌اند، احتمالا دلیل حذف نام آنها از لیست این کنفرانس سیاست‌های اخیر رژیم صهیونیستی در قبال مساله فلسطین و تشدید درگیری فعلی در شهرهای کرانه باختری باشد. به گزارش پایگاه خبری اسراییلی والا این دو دیپلمات در آخرین لحظه متوجه شدند نام‌شان از لیست دعوت‌شدگان حذف شده است و امکان حضور در ضیافت عربستان سعودی در پاریس ندارند.

اجلاس «پیمان جدید تامین مالی جهانی»

از جمله رویدادهای دیگری که محمد بن سلمان در سفر به پاریس در آن شرکت کرد، اجلاس پیمان جدید تامین مالی جهانی بود که روزهای پنجشنبه و جمعه هفته گذشته برگزار شد. امانوئل مکرون، رییس‌جمهور فرانسه در افتتاحیه این اجلاس با تاکید بر اینکه «لازم است تغییراتی در سیستم وام‌دهی جهانی» ایجاد تا اطمینان حاصل شود که کشورهای کم درآمد «نباید بین مبارزه با تغییرات آب و هوایی و فقر یکی را انتخاب کنند»، آغاز کرد. به گزارش العربیه، او گفت که سیستم وام‌دهی بین‌المللی کنونی که زیربنای آن بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول است، ارزش خود را در دهه‌های گذشته نشان داده است، اما «با چالش‌های کنونی جهان سازگار نیست.» رییس‌جمهوری فرانسه گفت: «اگر این پول و نقدینگی‌ها در خدمت پیشرفت در کره زمین و مقابله با چالش‌هایی مانند فقر و تغییرات آب و هوایی و تنوع زیستی باشد، می‌توانیم کارهای بسیار بهتری انجام دهیم.» او افزود که برای کمک به انتقال جهان به اقتصاد کم کربن به یک «شوک مالی عمومی» و همچنین سرمایه‌گذاری خصوصی گسترده در فناوری سبز نیاز است.