تجارت فردا/متن پیش رو در «تجارت فردا» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

رحمن قهرمان‌پور|  مهم‌ترین دلیل نزدیکی ایران و مصر تغییر شرایط منطقه‌ای و بین‌المللی است. این شرایط هم برای ایران، هم برای مصر تغییر کرده و دو طرف را به این جمع‌بندی رسانده که روابطشان را بهبود ببخشند. در محیط بین‌المللی مهم‌ترین تغییر کاهش حضور نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه و متعاقب آن افزایش حضور چین در این منطقه است. از آنجا که مصر یکی از متحدان استراتژیک و سنتی آمریکا در منطقه بود، کاهش علاقه‌مندی آمریکا به منطقه خاورمیانه تاثیر مستقیمی بر جایگاه و اهمیت مصر در منطقه دارد. مصر برای اینکه پیامدهای ناشی از عدم حضور آمریکا در منطقه را جبران کند تصمیم گرفته است روابطش را با کشورهایی مثل ایران و ترکیه احیا کند. در سطح منطقه‌ای هم روند تنش‌زدایی که میان بازیگران مختلف و از همه مهم‌تر میان ایران و عربستان در حال شکل‌گیری است، راه را برای مصر هموار کرده است. با توجه به اینکه عربستان بعد از بهار عربی به بازیگر اصلی جهان عرب تبدیل شده است، تغییر رویکرد این کشور نسبت به ایران، رویکرد مصر نسبت به ایران را هم تغییر داد. سال‌ها بود که مصر به عنوان بازیگر اصلی جهان عرب شناخته می‌شد. بعد از شکست جبهه عربی به رهبری مصر (در جنگ شش‌روزه و جنگ یوم کیپور) از اسرائیل، روند افول مصر آغاز شد. این شکست‌ها باعث شد جایگاه مصر به عنوان منجی اعراب و فلسطین در افکار عمومی جهان عرب تضعیف شود. از طرف دیگر هزینه‌هایی که در دوران جمال عبدالناصر خرج جنگ شده بود باعث شد که مصر دچار بحران اقتصادی شود. این بحران اقتصادی مصر را وادار کرد که در سال 1979 اولین کشور عربی باشد که معاهده صلح با اسرائیل را در کمپ دیوید امضا کند و به ازای این پیمان، سالانه یک میلیارد و چهارصد میلیون دلار از آمریکا کمک دریافت کند. این مسائل اصلی‌ترین عامل افول جایگاه مصر در منطقه بود.

بنابراین دو عامل یعنی کاهش حضور آمریکا در منطقه خاورمیانه و از آن طرف بهبود روابط ایران و عربستان (به عنوان بازیگر اصلی جهان عرب) زمینه را برای مصر فراهم کرده که برخلاف گذشته آمادگی بیشتری برای بهبود روابط با ایران داشته باشد. هرچند مصری‌ها در این زمینه همچنان محتاط عمل می‌کنند، اما این چیز عجیبی نیست چرا که مصری‌ها در روند بهبود روابط با ترکیه هم محتاطانه عمل می‌کنند.