کیهان/متن پیش رو در «کیهان» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

عضویت رسمی و دائم ایران در سازمان همکاری‌ شانگهای امروز در نشست سران این سازمان اعلام خواهد شد و ایران و اعضای‌ شانگهای از توانایی‌ها و قابلیت‌های یکدیگر بهره‌مند خواهند شد.
  
«ژانگ مینگ» دبیرکل سازمان همکاری‌ شانگهای روز جمعه نهم تیر ماه در گفت‌وگوی تلفنی با حسین امیرعبداللهیان اظهار داشت که از تاریخ چهارم جولای (۱۳ تیرماه) جمهوری اسلامی ایران از همه حقوق مربوط به کشورهای عضو سازمان برخوردار خواهد بود و عضویت رسمی ایران در نشست مجازی سران این سازمان که
13 تیر برگزار می‌شود، اعلام خواهد شد.
«سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه نیز روز جمعه نهم تیر ماه طی سخنانی در مرکز دیپلماسی مردمی سازمان همکاری ‌شانگهای در مسکو گفت که در نشست آتی سازمان همکاری‌ شانگهای در تاریخ چهارم جولای، ایران و بلاروس رسماً عضو دائمی این سازمان می‌شوند.
سازمان همکاری‌ شانگهای در سال ۱۹۹۶ توسط رهبران چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان و تاجیکستان با هدف برقرار کردن موازنه قدرت در برابر نفوذ آمریکا و ناتو به نام ‌شانگهای پنج پایه‌گذاری شد و بعد از پیوستن ازبکستان به آن، سازمان همکاری‌ شانگهای نام گرفت. سازمان همکاری شانگهای رسما در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ میلادی تأسیس و دفتر مرکزی آن در چین ایجاد شد.

سابقه فعالیت ایران در سازمان ‌شانگهای
جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۰۵ و چهار سال بعد از تشکیل رسمی این سازمان به همراه هند و پاکستان عضو ناظر سازمان همکاری ‌شانگهای شد و یک سال بعد (۲۰۰۶ میلادی) درخواست عضویت دائم در این سازمان را مطرح کرد. هند و پاکستان در تابستان سال ۲۰۱۶ میلادی به عضویت دائم این سازمان درآمدند و در حال حاضر این سازمان دارای هشت عضو اصلی است و آنگونه که سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه اعلام کرده ایران و بلاروس قرار است در نشست آتی این سازمان به عضویت دائم دربیایند. عضویت دائم ایران در بیست و یکمین اجلاس سران سازمان همکاری‌ شانگهای در ۲۶ شهریور ۱۴۰۰ با حضور آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی در دوشنبه پایتخت تاجیکستان مورد پذیرش اعضای این سازمان قرار گرفت و یادداشت تعهدات عضویت دائم ایران در سازمان همکاری ‌شانگهای هم ۲۳ شهریور ۱۴۰۱ توسط حسین امیرعبداللهیان در نشست سران ‌شانگهای در سمرقند امضا شد.
محمدباقر قالیباف رئیس‌ مجلس شورای اسلامی ۱۲ بهمن ماه ۱۴۰۱ طی نامه‌ای به رئیس‌جمهور، قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به سازمان همکاری ‌شانگهای را ابلاغ کرد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی ششم آذر با کلیات و جزئیات طرح الحاق ایران به سازمان‌ شانگهای موافقت کردند. هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان نیز هشتم بهمن از تایید اصلاحات طرح فوق، توسط شورای نگهبان خبر داد.
حسین امیرعبداللهیان ۱۱ خرداد ماه سال جاری در گفت‌وگویی، خاطرنشان کرد: ما در ائتلاف‌های منطقه‌ای از جمله‌ شانگهای، بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا عضویت خود را پیگیری کردیم و عضویت ما در ‌شانگهای در تیرماه نهایی می‌شود. آخرین مصوبه ‌پارلمان کشورهای اصلی تشکیل‌دهنده‌ شانگهای مربوط به قرقیزستان بود که هفته گذشته در پارلمان این کشور تصویب شد و در تیر ماه با حضور آقای رئیسی اعلام عضویت دائم و قطعی ایران در ‌شانگهای را داریم.
جمهوری اسلامی ایران بعد از عضویت دائم در همه تصمیم‌گیری‌های سازمان حضور خواهد داشت، از جمله هر عضو جدید اعم از عضو دائم،‌ ناظر و شریک گفت‌وگو برای پیوستن به این سازمان باید موافقت همه اعضا را به دست بیاورد.
این سازمان بر پایه همکاری‌های امنیتی و سیاسی شکل گرفت و در طول سال‌های عمرش نیز تلاش کرد این موضوع را دنبال کند، ولی در سال‌های اخیر و به خصوص بعد از تحریم روسیه و چین گرایش این سازمان به سمت همکاری‌های اقتصادی بیشتر شده است.

پیوستن ایران به‌ شانگهای نشانه تغییر ژئوپلتیکی جهان
خبرگزاری اسپوتنیک روسیه به نقل از «عبدالغنی محمد عظیم‌اف» کارشناس سیاسی تاجیکستان نوشت: انتخاب این روز خاص برای عضویت کامل ایران در سازمان‌ شانگهای تصادفی نیست بلکه هدیه غیرمنتظره روسیه و چین به رقیب استراتژیک خود یعنی ایالات متحده آمریکا است. 
عظیم اف افزود: سفر «نانسی پلوسی» رئیس‌ مجلس نمایندگان آمریکا به تایوان یک اقدام تحریک‌آمیز برای چین بود که به طور علنی به این سفر اعتراض کرد و واضح است که پذیرش ایران در سازمان همکاری‌ شانگهای در روز استقلال آمریکا با هدف پاسخگویی به اقدام آمریکا در بی‌احترامی به چین است. 
این کارشناس سیاسی تاجیکستان اظهار داشت که پیوستن ایران به سازمان ‌شانگهای نشانه روشنی از تغییر موازنه ژئوپلیتیکی در منطقه و جهان است و جایگاه روسیه و چین را در رقابت با آمریکا و ناتو تقویت خواهد کرد. 
وی گفت: پیش از این، روسیه و چین با احتیاط با موضوع پیوستن ایران به سازمان‌ شانگهای برخورد می‌کردند، اما پس از افزایش اختلافات با واشنگتن و علنی شدن این اختلاف‌ها، این روند شتاب بیشتری گرفت. 
به گفته عظیم‌اف، پیوستن ایران به سازمان همکاری ‌شانگهای به این معناست که نوبت به برخی کشورهای عربی که مایل به عضویت در این سازمان هستند، رسیده و این موضوع به نوبه خود به معنای گسترش جغرافیای این سازمان از شمال به جنوب اوراسیا است. 
وی افزود: چین با یک اقدام موفق شد ایران و عربستان دو رهبر جهان اسلام را که سال‌ها با یکدیگر اختلاف داشتند، آشتی دهد و توانست راه را برای پیوستن آنها به سازمان همکاری ‌شانگهای هموار کند. 
به گزارش ایرنا‌، این کارشناس سیاسی اظهار داشت: کویت‌، بحرین و امارات که مانند عربستان سعودی از شرکای سنتی ایالات متحده آمریکا شناخته می‌شدند برای تبدیل شدن به شریک گفت‌وگو با سازمان ‌شانگهای درخواست داده‌اند و حتی ترکیه یکی از اعضای ناتو، این موقعیت را به دست آورده است.

بدون برجام، بدون FATF
نکته قابل تامل در پیوستن ایران به سازمان همکاری‌ شانگهای این است که فعالان سیاسی و رسانه‌ای طیف غربگرای وابسته به دولت سابق و حتی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق مدعی بودند بدون پیوستن به FATF و بدون برجام، امکان عضویت در سازمان‌ شانگهای وجود ندارد؛ اما هر روز جلوه جدیدی از بطلان ادعاهای آنان پدیدار می‌شود.
در دولت قبل برخی دولتمردان همصدا با فعالین و رسانه‌های مدعی اصلاحات تاکید داشتند که تا مسئله FATF حل نشود، رویدادهایی از جمله پیوستن ایران به شانگهای محقق نخواهد شد. اما در دولت سیزدهم و با تغییر ریل سیاست خارجی دولت، ایران به عنوان عضو ناظر در سازمان همکاری‌های‌ اقتصادی‌ شانگهای پذیرفته شد.
مقامات دولت قبل حتی پا را فراتر از این گذاشته بودند. به عنوان نمونه روحانی، رئیس‌جمهور سابق- فروردین ۱۳۹۵- گفته بود: «اگر برجام نبود، قدم به قدم حتی یک بشکه نفت را هم نمی‌توانستیم صادر کنیم.» «محمدباقر نوبخت» معاون رئیس‌جمهور و رئیس‌ سازمان برنامه و بودجه در دولت سابق نیز در اظهارنظری مشابه گفته بود: «شدیدترین مرحله تحریم، نفت در برابر غذا بود، اما الان در شرایطی هستیم که این بی‌انصاف‌ها و دژخیمان حتی برای غذا و دارو اجازه فروش یک قطره نفت را نمی‌دهند و اگر هم به‌فروش می‌رسد، امکان تبادل مالی نباشد.»
اخباری از قبیل عضویت رسمی و دائمی ایران در‌ شانگهای، هم خوشحال‌کننده است و هم ناراحت‌کننده. خوشحال‌کننده از حیث بهره‌مندی از فرصت‌های مغفول مانده و ناراحت‌کننده از این جهت که در هشت سال روی کار بودن «دولتِ مدعی اصلاحات و اعتدال این ظرفیت‌های عظیم مورد غفلت قرار گرفت و خسارت‌های هنگفتی به کشور تحمیل کرد.