صبح نو/متن پیش رو در صبح نو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

فصلی جدیدی در روابط تهران - ریاض آغاز شده است و تلاش‌ها برای بازگشایی سفارتخانه‌های دو کشور ادامه دارد. حتی صادرات برخی اقلام از ایران به عربستان مدتی است دنبال می‌شود. همه این رخدادهای مثبت، نشان از تغییر استراتژیک برای رسیدن به تعاملات تاثیرگذار در مناسبات فی‌مابین دارد. در همین راستا خبرگزاری رسمی عربستان (واس) روز 19 فروردین گزارش داد که وزارت امور خارجه عربستان، یک هیات فنی برای بررسی مکانیزم‌های بازگشایی سفارت ریاض در تهران و سرکنسول‌گری در مشهد را راهی کشورمان کرده است اما وزارت خارجه سعودی، جزئیات بیشتری درباره اعضای این هیات منتشر نکرد. 
علاوه بر اقدام سعودی‌ها در ارسال هیات فنی به کشورمان، دیروز رسانه‌ها از سفر هیات فنی جمهوری اسلامی ایران طی هفته جاری به عربستان با هدف فراهم کردن مقدمات بازگشایی سفارت کشورمان در ریاض، خبر دادند. آغاز روابط رسمی سیاسی دو طرف، می‌تواند به شکوفایی روابط اقتصادی دو کشور منجر شود. بدون شک، توافقات و تحرکات مثبت که نویدبخش فصل جدید روابط میان ایران و عربستان و همکاری‌های منطقه‌ای جدید است، آثار اقتصادی برای دو کشور در پی دارد. 
یکی از عوامل مهمی که می‌تواند به توسعه روابط اقتصادی تهران و ریاض کمک کند، دورنمای مشترکی است که دو طرف حول اقتصاد، به‌ویژه در زمینه کاهش وابستگی به نفت و افزایش درآمدهای غیرنفتی، گسترش مشارکت بخش خصوصی و جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی دارند.  
در همین‌باره، بررسی‌ها نشان می‌دهند که ظرفیت تراز تجاری عربستان (ظرفیت صادرات خالص) نزدیک به ۳۰۰ میلیارد دلار است که پیش‌بینی می‌شود ایران بتواند در سال‌های آینده، دست‌کم دو تا سه میلیارد دلار از این ظرفیت را تصاحب کند که جهش مهمی در اقتصاد کشورمان به وجود خواهد آمد. 
بنابر اطلاعات منتشر شده، در زمان اوج روابط اقتصادی، مبادلات تجاری میان تهران و ریاض حدود ۸۰۰ میلیون دلار بود که از این رقم، ۵۰۰ میلیون دلار واردات از عربستان و ۳۰۰ میلیون دلار صادرات به عربستان بود. در سال‌های قطع روابط ایران و عربستان، تجارت میان دو کشور عملا متوقف و مجددا این اتفاق از ابتدای سال ۱۴۰۱ از سر گرفته شد تا مقدمات توافقات بیشتر حاصل شود. ارزیابی‌های آماری گمرک از تبادلات تجاری میان ایران و عربستان طی ۱۰ سال گذشته نشان می‌دهد که روند تراز تجاری با فراز و فرودهایی روبه‌رو بوده است.  بنابر آمارها، بیشترین حجم تجارت خارجی میان ایران و عربستان در ۱۰ سال گذشته به سال 94 تعلق داشته و برابر با 200 میلیون دلار بوده است.  در همین زمینه بررسی‌های مرکز پژوهش‌های اتاق ایران در گزارش «دیپلماسی اقتصادی عربستان» که بهمن‌ماه امسال منتشر شد، حاکی از این است که عربستان بر مبنای چشم‌انداز ۲۰۳۰، دیپلماسی اقتصادی جدیدی را طراحی کرده و به‌تدریج در حال اجرای آن است.  عربستان مهم‌ترین کشور نفتی، مهم‌ترین رقیب منطقه‌ای ایران و مهم‌ترین عضو شورای همکاری خلیج‌فارس است. این کشور در سال‌های اخیر بحران جانشینی پیچیده‌ای را از سر گذرانده و اهداف بلندپروازانه‌ای برای نقش‌آفرینی در قرن ۲۱ در چشم‌انداز ۲۰۳۰ تعریف کرده است. شناخت دیپلماسی اقتصادی عربستان به‌عنوان مهم‌ترین رقیب ایران و کشوری که پتانسیل این را دارد که بازاری مهم در محیط همسایگی ایجاد کند، یکی از ضروری‌ترین نیازهای امروز است. بر مبنای آمارهای ارائه شده از سوی بانک جهانی در حوزه تجارت کالایی، در سال ۲۰۲۰ مهم‌ترین شرکای صادراتی عربستان، امارات متحده عربی با سهم ۴.۸ درصد، چین با ۴.۴۱ درصد، هند با ۱.۶۷ درصد، سنگاپور با ۱.۵۵ درصد و بحرین با یک درصد بودند. 

لازم به یادآوری است که چندی پیش در راستای تحولات مربوط به ازسرگیری روابط تهران - ریاض، حسین امیرعبداللهیان و فیصل بن‌فرحان، وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و عربستان برای نخستین‌بار به صورت رسمی و دوجانبه گفت‌وگو کردند.

در این دیدار که پس از توافق اخیر بین دو کشور در ۱۹ اسفندماه سال گذشته (۱۴۰۱) در پکن محقق شد، امیرعبداللهیان با بیان اینکه روابط رسمی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی رسما فعال شد، گفت: با توجه به‌ گفت‌وگوهای انجام شده و نیز پیام تبادل شده بین پادشاه عربستان و رئیس‌جمهور کشورمان، اراده رهبران دو کشور بر توسعه و تعمیق روابط فی‌مابین قرار دارد.
 وی همچنین ضمن ابراز خرسندی از بازگشت روابط دو کشور همسایه، دوست و برادر به حالت طبیعی، از آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای توسعه روابط با عربستان در تمامی زمینه‌های مورد علاقه خبر داد و با تأکید بر اهمیت و ضرورت توسعه روابط در زمینه‌های اقتصادی و تجاری و نیز سرمایه‌گذاری، آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای برگزاری کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور اعلام کرد. 
فیصل بن‌فرحان، وزیر خارجه عربستان نیز در این دیدار با اشاره به گشایش صفحه جدیدی در روابط دو کشور و شکل‌گیری افق‌های جدید در روابط دوستانه و برادرانه بین ایران و عربستان، بر آمادگی کشورش برای اجرایی کردن موافقتنامه‌های موجود بین دو کشور تأکید و از تبادل هیات‌های عالی بین ایران و عربستان استقبال کرد. 
در پایان این دیدار بیانیه مشترکی بین وزرای خارجه ایران و عربستان و با حضور وزیر خارجه چین برای بازگشایی سفارت و از بین بردن مشکلات پیش‌روی این اقدام به امضا رساندند.
در مجموع توافق سیاسی میان ایران و عربستان را باید فتح باب بزرگی برای ازسرگیری و توسعه روابط اقتصادی دوجانبه دانست. 
ایران و عربستان با توجه به دورنمای مشترک اقتصادی، می‌توانند شرکای خوبی برای همدیگر باشند و بازارهای مشترک تعریف کنند. 
شرایط ضعیف آب و هوایی در عربستان می‌تواند برای ایران فرصت بزرگ باشد تا بتواند با ارسال هیات‌های فنی و دانش‌بنیان، زیرساخت‌های کشاورزی و آبیاری خوبی برای عربستان فراهم و به صادرات محصولات کشاورزی مبادرت کند. 
در مقابل عربستان نیز با توجه به روند سریع صنعتی‌سازی و رشد بالای اقتصادی، می‌تواند نیازهای صنعتی و سرمایه‌ای کشورمان را تامین کند. رنسانس سیاسی ایران و عربستان، می‌تواند در آینده‌ای نزدیک به رنسانس اقتصادی دوجانبه منتهی شود.