اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

به نظر می‌رسد تلاش‌های اخیر برای دلار زدایی در تجارت دو جانبه با هند برای مسکو نتیجه معکوس داشته است.
 
 میلیاردها دلار از پول فروش نفت روسیه در بانک‌های هند مسدود شده است. اتفاقی که ضربه‌ای بزرگ به تلاش ولادیمیر پوتین برای توقف استفاده از دلار آمریکا برای مبادلات تجاری است.

به نوشته نیوزویک، کالاهایی مانند نفت، طلا و گندم معمولا در سرتاسر جهان با دلار آمریکا معامله می‌شوند. با این حال سیستم اقتصادی روسیه اساسا به دلیل تحریم‌های غرب پس از حمله پوتین به اوکراین، ایزوله شده و همین امر باعث شد این کشور قادر به انجام معاملات با دلار آمریکا نباشد و در نتیجه تجارت برایش محدود شود.

پوتین نمی‌تواند دلار را تضعیف کند
پوتین تلاش کرده تا تحریم‌ها را با فروش نفت به کشورهایی همچون چین و هند با پول آن‌ها یعنی روپیه و یوان دور بزند و این نگرانی را ایجاد کرد که این امر قدرت دلار آمریکا را تضعیف کند.

چین هم با درخواست از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای اجازه خرید و فروش نفت به یوآن به دنبال تضعیف دلار آمریکا در تجارت جهانی است. با این حال اما به نظر می‌رسد تلاش‌های اخیر برای دلار زدایی در تجارت دو جانبه با هند برای مسکو نتیجه معکوس داشته است.

بر اساس گزارش بلومبرگ روسیه تبدیل به یکی از بزرگترین تامین کنندگان نفت هند شده و از این راه میلیاردها دلار به دست آورده است. این موضوع باعث انباشت ماهانه حدود 1 میلیارد دلار دارایی روپیه‌ای در بانک‌های هند شده که به دلیل محدودیت‌های بانک مرکزی هند قابل دسترسی نیست.

تداوم پادشاهی دلار
تیموتی اش، اقتصاددان موسسه بریتانیایی چتم هاوس معتقد است که جنگ اوکراین و تحریم‌هایی که متعاقبا علیه روسیه وضع شد «دوباره اثبات کرده که دلار پادشاه است.»

اش در مصاحبه با نیوزویک گفت: «هیچ راه حل ساده‌ای برای روسیه، چین و شرکایشان وجود ندارد. در حالی که در سطح جهانی هنوز مسئله به این شکل است که « به دلار اعتماد داریم.» من فکر می‌کنم که روسیه در حال دریافتن این موضوع است که چرا همه به دلار اعتماد دارند. دلار آزادانه قابل تبدیل است در حالی که روپیه نیست.»

نگرانی در مورد ثبات نرخ ارز دلیل اصلی دولت هند برای بی‌میلی در مورد تبدیل روپیه است.

به گفته آدیتیا بهان از موسسه تحقیقاتی ابزرور، نگرانی دیگر هند این است که بین‌المللی کردن روپیه می‌تواند توانایی بانک مرکزی هند برای عرضه پول داخلی را محدود کند و بر نرخ بهره با توجه به شرایط اقتصاد کلان تاثیر بگذارد.

به گزارش رویترز با توجه به این محدودیت‌ها ممکن است چیزی در حدود 39 میلیارد دلار در حساب‌های بانکی هند مسدود شده باشد.

روپیه‌های مسدود شده
سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه در ماه مه به خبرنگاران گفت: «ما نیاز داریم از این پول استفاده کنیم. اما برای این کار باید روپیه‌ها را به ارز دیگری تبدیل کنیم. این موضوعی است که در حال بحث در مورد آن هستیم.»

در ماه سپتامبر لاوروف اعتراف کرد مسکو از نجات دارایی میلیاردها روپیه‌ای خود در هند صرف نظر کرده است.

لاوروف 10 سپتامبر در مصاحبه با خبرگزاری تاس گفت: « ما با وزیر امور خارجه هند، سوبرهمانیام جایشانکار در جاکارتا در مورد مسائلی مانند مکانیسم پرداخت‌ها بین روسیه و هند گفتگو کردیم. در شرایط کنونی میلیاردها روپیه انباشته شده که هنوز کاربرد خود را پیدا نکرده‌اند و دوستان هندی ما اطمینان داده‌اند که زمینه‌های امیدوار کننده‌ای را برای سرمایه گذاری ارائه خواهند داد.»

در واقع به نظر می‌رسد در حال حاضر تنها گزینه روسیه برای استفاده از این پول‌ها خرج یا سرمایه‌گذاری آن‌ها در هند باشد.

جدا از نفت، روسیه یکی از بزرگترین تامین کنندگان سلاح و ادوات نظامی هند است.

بین آوریل 2022 و فوریه 2023 واردات هند از روسیه به 41.56 میلیارد دلار رسید که شامل افزایش بیش از 900 درصدی واردات نفت خام در مقایسه با سال گذشته است. این در حالی است که صادرات هند به روسیه تنها سه میلیارد دلار بوده است.

الکساندر کنوبل مدیر موسسه اقتصاد بین‌المللی و دارایی وزارت توسعه اقتصادی در مصاحبه با بلومبرگ گفت: « حجم وجوه مسدود شده می‌تواند به ده‌ها میلیارد دلار برسد.»

کاهش ارزش روبل روسیه 
ماه گذشته میخائیل زادورنوف وزیر دارایی سابق روسیه در ستونی برای خبرگزاری آر بی سی روسیه نوشت عدم بازگشت درآمد حاصل از صادرات به هند دلیل اصلی کاهش ارزش مبادله روبل در تابستان امسال است.

« یکی دیگر از دلایل غیر واضح تضعیف روبل، روپیه‌های مسدود شده است. روسیه در نیمه اول سال در حدود 30 میلیارد دلار نفت و فرآورده‌های نفتی به هند عرضه کرد و واردات روسیه از هند حدود 6 تا 7 میلیارد دلار در سال تخمین زده می‌شود. ما نمی‌توانیم این روپیه‌ها را برگردانیم زیرا روپیه‌ یک ارز غیر قابل تبدیل است.»

روسیه همچنین علاقه خود را برای ایجاد مکانیسم پرداخت جایگزین بین کشورهای عضو بریکس (برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی) ابراز کرده است. اما در ماه ژوئیه جیشانکار وزیر امور خارجه هند گفت: «هیچ ایده‌ای درباره ارز بریکس وجود ندارد.»