اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

در شرایطی که پس از منع ورود بازرسان آژانس انرژی اتمی توسط تهران، برخی نگرانی‌ها در خصوص چشم‌انداز مناسبات دو طرف ایجاد شده، علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است در آستانه سفر رییس‌جمهور به نیویورک برای شرکت در نشست سران کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل، باید زمینه‌ای ایجاد شود تا موضوع احیای برجام،‌ محور مذاکرات رییسی با کشورهای 4+1 و امریکا قرار بگیرد. دیروز اما  روند بیانیه‌نویسی میان ایران و آژانس ادامه یافت و دو طرف یکدیگر را متهم به عدم همکاری کردند.

علی بیگدلی: روابط ایران و آژانس نباید دچار به‌هم‌ریختگی   شود
علی بیگدلی تحلیلگر مسائل بین‌الملل در خصوص چشم‌اندازهای ارتباطی میان ایران و آژانس می‌گوید: «در خصوص سیاست ایران در مواجهه با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در آستانه نشست شورای حکام به اینگونه است که ایران معمولا مقداری امتیاز داده و انعطاف از خود نشان می‌دهد تا قطعنامه‌ای علیه ایران صادر نشود. اما همزمان با برگزاری نشست اخیر شورای حکام در گفت‌وگویی که با «اعتماد» داشتم اشاره کردم که این فشار امریکاست که باعث شد صدور قطعنامه علیه ایران صورت نگیرد. این در حالی است که 63 عضو شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی 23شهریورماه بیانیه‌ای مشترک درباره برنامه هسته‌ای ایران صادر کرده و همکاری‌های ایران با آژانس را «ناکافی» ارزیابی کردند. واکنش سخنگوی دستگاه وزارت خارجه به این بیانیه‌ها، انکار ادعای عدم همکاری و بی‌سواد خطاب کردن این کارشناسان و کشورها بود.»
او در ادامه می‌گوید: «این رخدادها روابط ایران با آژانس را وارد دوره‌ای از به هم ریختگی کرده است. در حالی که هر نوع توافق و مذاکره‌ای برای پایان بخشیدن به تحریم‌ها نیازمند تایید همکاری آژانس است. شخصا با این نوع اقدامات ایران موافق نیستم؛ رییس‌جمهور ایران در آستانه سفر به نیویورک برای حضور در نشست مجمع سران ملل متحد قرار دارد. در این شرایط لازم است زمینه‌ای ایجاد تا فرصت برای دیپلماسی فراهم شود. این نوع برخوردها در کنار فضاسازی‌های گسترده‌ای که از سوی دشمنان ایران صورت می‌گیرد، باعث مشکل‌تراشی برای کشور می‌شود. بسیاری از بدخواهان ایران خواستار خالی شدن سالن سخنرانی‌های سازمان ملل متحد در زمان سخنرانی رییس‌جمهور ایران هستند. دولت ایران باید به گونه‌ای تدبیر کند که زمینه درک مشترک میان ایران و سایر قدرت‌های جهانی فراهم شود. بدون تردید حل مشکلات اقتصادی کشور و خروج اقتصاد از انجماد، نیازمند مذاکره با سایر کشورها، جلب کردن رضایت آژانس، عضویت در FATF و به سرو سامان رساندن برجام است. مانع‌تراشی بر سر نظارت‌های قانونی آژانس به هیچ‌وجه به تحقق این اهداف کمک نمی‌کند.»

بیگدلی در خصوص اهمیت روابط با اروپا می‌گوید: «پس از امریکا تعامل با اروپا برای احیای برجام ضروری است، اما عملکرد دولت به گونه‌ای است که هر روز ایران بیشتر از برجام و تعامل با اروپا فاصله می‌گیرد. در حال حاضر اروپایی‌ها اعلام کرده‌اند پس از 18اکتبر که محتوای قطعنامه 2231 به پایان می‌رسد و تحریم‌های تسلیحاتی ایران منقضی می‌شود، رفع تحریم‌های تسلیحاتی ایران را نخواهند پذیرفت. ایران برای تغییر در نظرات طرف اروپایی باید تلاش کند از طریق مذاکره و تعامل رویکرد تازه‌ای را در طرف مقابل ایجاد کند. حذف بازرسان آژانس در شرایط فعلی کمکی به احیای برجام نمی‌کند. اگر همین روند ادامه یابد در نشست آینده شورای حکام زمینه برای صدور قطعنامه اخطاری علیه ایران فراهم شده و موضوع به شورای امنیت گسیل خواهد شد. در حالت بدبینانه ممکن است مکانیسم ماشه به کار افتاده و تحریم‌های قبل از 2015 دوباره در دستور کار غرب قرار بگیرند. ایران باید در برابر این تلاش‌های دشمنان ایستادگی کرده و بهانه‌ای در اختیار آنها قرار ندهد.» بیگدلی در پاسخ به این پرسش که برخی تحلیلگران معتقدند با توجه به مذاکرات محرمانه ایران و امریکا، ایران نیازی نمی‌بیند که رضایت سایر طرف‌ها از جمله اروپا را جلب کند. آیا این تحلیل درست است؟ می‌گوید: «مذاکراتی که میان ایران و امریکا در حال انجام است، ارتباطی با موضوع برجام ندارد. تبادل زندانیان تنها اقدامی موقتی و داد و ستدی محدود در خصوص موضوعی خاص است. اگر قرار بود مذاکرات محرمانه دو کشور زمینه احیای برجام را فراهم کند، بدون تردید دولت بایدن باید کنگره را در جریان قرار می‌داد تا رضایت کنگره هم جلب شود. بایدن هم در آستانه انتخابات به هیچ‌وجه به دنبال جنجال در کنگره امریکا نیست؛ بنابراین مذاکرات میان ایران و امریکا هیچ ارتباطی با احیای برجام ندارد. موضوع مهم دیگر اهمیت موضوع حقوق بشر برای اروپاییان است که به مراتب بیشتر از امریکاست. مبادله زندانیان در ازای رفع دارایی‌های مسدودی ایران و افزایش صادرات نفتی ایران برای امریکا تبلیغاتی و در راستای رویکردهای تبلیغاتی امریکاست، اما ازآنجا که اروپاییان یک چنین مشکلاتی را ندارند، بنابراین فشارها بر ایران را افزایش داده و تلاش می‌کنند موانع بیشتری در تجارت ایران ایجاد کنند. نباید فراموش کرد که ایران از منظر اقتصادی، روابط پایداری با اروپاییان دارد و در صورتی که نتواند تفاهمی با طرف اروپایی شکل دهد، مشکلات بسیاری را باید انتظار بکشد.»