آرمان ملی/متن پیش رو در آرمان ملی منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

حسن روحانی: همه چیز برای احیای برجام آماده بود؛ حتی موفق شدیم از طرف‌های مذاکره امتیاز خروج سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی و لغو تحریم دفتر رهبری و نهادهای مربوط به ایشان را بگیریم.

تروئیکای اروپایی: غنی‌سازی ۹۰ درصد ایران تحریم‌های سازمان ملل را بازمی‌گرداند

حمید شجاعی| احیای برجام یکی از دستور کارهای دولت سیزدهم پس از روی کارآمدن بود و به‌نظر می‌رسید که رئیسی و مردانش در حوزه سیاست خارجی برنامه مشخصی برای احیای برجام داشته باشند. چه اینکه مسکوت گذاشتن 4 ماهه مذاکراتی که تا پای توافق پیش رفته بود نیز مؤید همین امر بود که گویا دولت جدید رویکرد تازه‌ای نسبت به مساله برجام و احیای آن دارد. اما از آن زمان تاکنون قریب به 20 ماه می‌گذرد و برجام هنوز در بلاتکلیفی به‌سر می‌برد. چنانکه طرفین نه تلاشی در جهت دستیابی به توافقی جدید می‌کنند و نه مرگ برجام را اعلام می‌کنند. این در حالی است که نگاهی به شرایط پیش از روی کارآمدن دولت سیزدهم نشان می‌دهد که همه چیز در اسفند 99 مهیای احیای مجدد برجام بود و آنطور که رئیس‌جمهور وقت همان زمان گفت؛ فقط کافی بود که به آقای عراقچی؛ رئیس تیم مذاکره‌کننده اختیار داده شود تا در نیم‌ساعت توافق انجام شود. اما شرایط و موقعیت آنطور که باید پیش نرفت و برجام همچنان از سال 2018 تاکنون در کماست. گرچه هر از چندی برخی نمایندگان کشورها نسبت به احیای این توافق ابراز امیدواری می‌کنند و احتمال مذاکره مجدد و توافق در آینده نزدیک خبر می‌دهند؛ اما امر واقع شرایط دیگری را نشان می‌دهد. اینکه غربی‌ها به‌ویژه آمریکا چندان تمایلی برای احیای توافق 2015 ندارند و اگر هم اظهارات جسته و گریخته‌ای از سوی اروپایی‌ها در جهت لزوم پایبندی و احیای برجام می‌بینیم بیش از اراده و تمایل عملی بیشتر به تعارفات دیپلماتیک می‌ماند و گویی اینکه غربی‌ها نیز به‌طور غیررسمی به این نتیجه رسیده‌اند که احیای برجام دیگر موضوعیت ندارد. اما در طرف دیگر ایران، روسیه و چین نظر دیگری دارند و همچنان برجام راقابل بازیابی می‌دانند. هر چند که برخی در ایران نیز سال گذشته معتقد بودند که زمستان سخت اروپا باعث خواهد شد تا آنها خود به سمت احیای برجام بیایند و پیشقدم شوند، اما وقتی شرایط به نحو دیگری پیش رفت مواضع آنها نیز تغییر کرد. چه اینکه سیدمحمد مرندی که از او به‌عنوان مشاور تیم مذاکره‌کننده یاد می‌آید اخیرا اظهارکرده: «واشنگتن دارای اراده سیاسی برای امضای توافق برجام نیست زیرا جو بایدن می‌ترسد که آن را امضا کند و دشمنانش از آن، علیه او در انتخابات آتی استفاده کنند.» با این حال آنچه مسلم است احیای برجام و برداشته‌شدن تحریم‌ها تاثیر مستقیمی بر اقتصاد کشور و وضع معیشتی مردم دارد.
 
    هشدار تروئیکای اروپا
اتفاقات مختلف در نقاط مختلف دنیا باعث نشده که غربی‌ها توجهی به برجام و اقدامات ایران نداشته باشند. چنانکه اخیرا جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی جو بایدن در اظهاراتی گفته «آمریکا همچنان مصمم به استفاده از راه‌حل‌های دیپلماتیک در رابطه با برنامه هسته‌ای ایران است؛ اما در عین حال آزادی عمل اسرائیل مقابل تهدید هسته‌ای جمهوری اسلامی را به رسمیت می‌شناسد.» سالیوان همچنان بهترین راه برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را، یک «توافق موثر» دانسته و گفته است: برنامه هسته‌ای ایران بدون توافق دارد پیشرفت می‌کند، در حالی‌که یک توافق می‌تواند آن را محدود سازد.» این در شرایطی است که علی شمخانی؛ رئیس شورای‌عالی امنیت ملی کشورمان در توئیتی در پاسخ به این اظهارات آورده است: «این اعتراف یعنی مسئول همه اقدامات تروریستی رژیم‌صهیونیستی علیه افراد و تاسیسات اتمی ایران تاکنون آمریکا بوده و خواهد بود و قطعا باید تبعاتش را بپذیرد.» اما شرایط در طرف دیگر به‌گونه دیگری است چنانکه تروئیکای اروپایی به ایران اعلام کرده‌اند پیامد افزایش سطح غنی‌سازی اورانیوم به ۹۰ درصد، بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران خواهد بود. در این گزارش آمده است که به‌رغم ادامه مشغولیت آمریکا و اروپا به درگیری‌های نظامی روسیه و اوکراین، چالش برنامه هسته‌ای ایران نیز همچنان به قوت خود باقی است. یک دیپلمات غربی نیز در این‌باره به رویترز گفت: در شرایطی که آمریکا درگیر مساله روسیه و اوکراین است، تمایل ندارد جبهه جدیدی در مذاکرات با ایران باز کند و به همین جهت تمام تلاش خود را برای ممانعت از غنی‌سازی ۹۰ درصدی توسط ایران انجام می‌دهند.

     ملت و حاکمیت یکدست شوند
رئیس‌جمهور سابق ایران در جلسه دوره‌ای خود با وزیران و معاونان رئیس‌جمهور دولت‌های یازدهم و دوازدهم با بیان اینکه تمام تلاش ما این بود که دولت سیزدهم بتواند با مشکلات کمتری کار را شروع کند، اظهارداشت: من امیدوار بودم که مساله برجام در اسفند ۹۹ یا فروردین ۱۴۰۰ حل شود تا دولتی که بر سر کار می‌آید، دچار این مشکل بزرگ نباشد. برای احیای برجام همه چیز تمام شده و آماده بود. حتی موفق شدیم از طرف‌های مذاکره امتیاز خروج سپاه پاسداران از فهرست گروه‌های تروریستی و لغو تحریم دفتر رهبری و نهادهای مربوط به ایشان را بگیریم. اما متاسفانه این امکان فراهم نشد. حسن روحانی، گفت: حالا با اینکه گفته می‌شود حاکمیت یکدست شده، انتظار می‌رود مشکلات زیادی حل شود. البته باید دید منظور از حاکمیت یکدست چیست و آیا می‌تواند مفید باشد؟ چون قوه‌قضائیه که باید بی‌طرف باشد، پس لابد منظور از حاکمیت یکدست، دولت و مجلس است. ان‌اشاءا... که برای صداوسیما و ائمه جمعه و نیروهای مسلح هم فرق نمی‌کند که چه دولت یا مجلسی سر کار باشد. در اصل باید ملت و حاکمیت یکدست شوند نه قوای حاکمیت. اگر ملت و حاکمیت یکدست شدند، مشکلات حل می‌شود. دولت قوی نمی‌تواند کاری کند، جامعه قوی می‌تواند مشکلات را حل کند، آن هم با همراهی یکدیگر. رئیس دولت‌های یازدهم و دوازدهم با تاکید بر اینکه باید توجه کنیم جامعه عوض شده است، افزود: اکثریت قاطع جامعه، جوانانی هستند که در ۴۰ سال گذشته به دنیا آمده‌اند. این نسل جدید و جوان، فرهنگ خود، زبان خود و خواسته‌های خود را دارد.