پدال/ با ازسرگیری مذاکرات سیاسی میان ایران و ایالات متحده و زمزمه‌هایی از امکان توافق و رفع تحریم‌ها، نگاه بسیاری از فعالان صنعت خودرو و مصرف‌کنندگان ایرانی دوباره به بازار خودروهای خارجی دوخته شده؛ به‌ویژه برندهای آمریکایی که سال‌هاست واردات‌شان به کشور ممنوع بوده است. اما اگر این محدودیت‌ها برداشته شود، چه خودروهایی می‌توانند وارد ایران شوند؟ و بازار ایران برای این برندها چه شرایطی دارد؟
 
وضعیت فعلی: ممنوعیت قانونی برای ورود خودروهای آمریکایی
در حال حاضر، طبق بند ۹ مصوبه هیئت وزیران در سال ۱۳۹۵، واردات خودروهای ساخت آمریکا یا برندهای متعلق به شرکت‌های آمریکایی (حتی اگر در کشورهای دیگر مونتاژ شوند) ممنوع است. این تصمیم با هدف مقابله با سیاست‌های تحریمی ایالات متحده و حمایت از تولید داخلی گرفته شد. بنابراین ورود برندهایی مثل فورد، شورولت، تسلا، جی‌ام، دوج و کادیلاک عملاً امکان‌پذیر نیست.

اما در صورت توافق سیاسی گسترده و رفع تحریم‌ها، این ممنوعیت قابل بازنگری است، به‌ویژه اگر منافع اقتصادی مشترک در دستور کار دو کشور قرار گیرد. بنابراین ما با نگاهی مثبت به این قضیه، صرفاً از دیدگاه خودرویی، تحلیل خواهیم داشت.

چه خودروهایی می‌توانند وارد شوند؟
در صورت برداشته شدن ممنوعیت‌ها و با فرض باز بودن دروازه‌های واردات، می‌توان انتظار ورود طیفی از خودروهای آمریکایی را داشت، از جمله:

تسلا و خودروهای عضلانی آمریکایی در بازار ایران چه وضعیتی خواهند داشت؟
۱. تسلا؛ سردمدار الکتریکی‌ها

با توجه به موج جهانی برقی‌سازی خودروها و تمایل قشر جوان و طبقه متوسط رو به بالا به فناوری‌های نوین، برند تسلا می‌تواند جایگاهی ویژه در بازار ایران پیدا کند.
رقبای احتمالی: BYD، هیوندای آیونیک ۵ و ۶، کیا EV6، مرسدس EQE و EQB (در صورت آزاد بودن واردات اروپا).
چالش قیمت: با توجه به قیمت بالای محصولات تسلا و هزینه‌های جانبی واردات، قیمت نهایی این خودروها در ایران احتمالاً بسیار بالا خواهد بود. حتی نسخه پایه Model 3 ممکن است بیش از ۶ تا ۸ میلیارد تومان قیمت بخورد.

۲. ماسل‌کارها؛ بازار خاص ولی وفادار

خودروهایی مانند فورد موستانگ، داج چارجر و چلنجر و شورولت کامارو از گذشته محبوبیت خاصی میان علاقه‌مندان خودروهای اسپرت در ایران داشته‌اند و در مناطق آزاد نیز به وفور وارد شدند.
این خودروها بیشتر در بازار لوکس و تفننی قرار می‌گیرند و برای استفاده روزمره رایج نخواهند بود.
رقبای احتمالی: BMW سری ۴ کوپه، آئودی A5، تویوتا GT86، و حتی چینی‌هایی مثل MG سایبرستر (در نسخه‌های اسپرت).
چالش اصلی: برقی شدن اکثر ماسل کارها و از بین رفتن جذابیت ذاتی این خودروها و نبود زیرساخت فنی مناسب برای خدمات پس از فروش.

موانع و چالش‌های ورود خودروهای آمریکایی
قیمت‌گذاری سخت: با توجه به تعرفه‌های احتمالی، هزینه‌های حمل، گمرک، سود بازرگان و … قیمت نهایی بسیار بالا خواهد بود.
خدمات پس از فروش: نبود نمایندگی رسمی، کمبود قطعات و عدم آموزش فنی برای تعمیرکاران.
رقابت با خودروهای چینی: چینی ها توانسته اند بازار ایران را قبضه کنند. این موضوع در سایر بازارهای جهانی هم صادق است و با قیمت بالاتر، خودروهای آمریکایی یا اروپایی دشواری زیادی برای رقابت با چینی‌های جدید و پیشرفته دارند.
ذهنیت عمومی و نگاه سیاسی: بخشی از جامعه ممکن است هنوز نسبت به خودروهای آمریکایی حساسیت سیاسی داشته باشد؛ هرچند در نسل‌های جوان‌تر، این نگاه کمرنگ‌تر شده است.

احتمال استقبال از برندهای آمریکایی در ایران چقدر است؟
اگر شرایط ورود فراهم شود، استقبال از برندهای آمریکایی بسیار محتمل است، به ویژه در گروه‌های زیر:

قشر مرفه و کلکسیونرها برای خودروهای خاص مانند ماسل‌کارها
علاقه‌مندان به تکنولوژی روز دنیا برای تسلا
مردم عادی در صورت عرضه مدل‌های اقتصادی‌تر
طبق نظرسنجی‌های غیررسمی در شبکه‌های اجتماعی، تمایل به خرید تسلا Model 3 و فورد موستانگ حتی در صورت قیمت‌های بالا، در بین کاربران ایرانی بسیار بالاست.

جمع‌بندی
باز شدن راه برای واردات خودروهای آمریکایی، در صورت توافق سیاسی و لغو تحریم‌ها، می‌تواند انقلابی در بازار خودرو ایران به‌وجود آورد. تسلا می‌تواند به سردمدار خودروهای برقی تبدیل شود و ماسل‌کارها جای خود را در دل علاقه‌مندان باز کنند. اما موفقیت این برندها وابسته به قیمت‌گذاری هوشمندانه، ارائه خدمات پس از فروش، و سیاست‌گذاری روشن دولت خواهد بود.