آخرین خبر/ دهانه‌ی دترونیلوس کاووس طی میلیاردها سال توسط آب، باد، یخ و فرسایش آتشفشانی شکل گرفته است و گذشته‌ی پویای مریخ را به نمایش می‌گذارد.
به نقل از ، یک کاوشگر مریخ اروپا، منظره‌ای خیره‌کننده از یک دهانه برخوردی مریخی ثبت کرده است که سرشار از ویژگی‌هایی است که به دانشمندان کمک می‌کند تا تاریخچه پویای این سیاره را در طول میلیاردها سال بازسازی کنند.
این تصویر که در اکتبر ۲۰۲۴ با استفاده از دوربین استریو با وضوح بالا (HRSC) در مدارگرد مارس اکسپرس آژانس فضایی اروپا (ESA) گرفته شده است، دهانه‌ای در حال فروپاشی به نام Deuteronilus Cavus را نشان می‌دهد. طبق بیانیه‌ای از آژانس فضایی، این دهانه "غرق در لایه‌هایی از تاریخ مریخ" است که در معرض جریان‌های گدازه‌های آتشفشانی، فرسایش ناشی از آب مایع، چرخه‌های مکرر انجماد-ذوب که لبه‌های آن را گسترش داده‌اند و لایه‌هایی از گرد و غبار آتشفشانی ناشی از باد که به مرور زمان ته‌نشین شده‌اند، قرار گرفته است.

اعتقاد بر این است که Deuteronilus Cavus که در یک منطقه انتقالی بین ارتفاعات ناهموار جنوبی سیاره و مناطق پست‌تر شمالی هموارتر آن واقع شده است، در ابتدا پس از برخوردی تقریباً ۴.۱ تا ۳.۷ میلیارد سال پیش، زمانی که مریخ و سایر سیارات توسط تعداد زیادی سیارک و دنباله‌دار بمباران می‌شدند، شکل گرفته است. با گذشت زمان، این گودال تقریباً دایره‌ای شکل با عرض ۱۲۰ کیلومتر (۷۵ مایل) توسط آب و یخ فرسایش یافته و تقریباً به دو برابر اندازه اولیه خود رسیده است.
آژانس فضایی اروپا (ESA) یک "دستورالعمل" جالب را به اشتراک گذاشت که مجموعه‌ای از رویدادهایی را که دهانه را شکل داده‌اند، شرح می‌دهد و بینش‌های ارزشمندی در مورد تکامل اقلیمی و زمین‌شناسی سیاره ارائه می‌دهد. به عنوان مثال، طبق این بیانیه، وجود کانی‌های رسی نشان دهنده تعاملات گذشته بین مواد آتشفشانی و آب است و به احتمال وجود محیط‌های قابل سکونت باستانی اشاره دارد.
این موضوع بیشتر توسط کانال‌هایی که از لبه دهانه عبور می‌کنند، پشتیبانی می‌شود، که احتمالاً توسط جریان آب سطحی یا فروپاشی زمین ضعیف شده بالای زهکشی آب زیرسطحی تشکیل شده‌اند. در همین حال، شیارهای لبه دهانه نشان می‌دهد که زمانی یخ تشکیل شده است که محور مریخ با شدت بیشتری نسبت به الان از خورشید دور شده است.

مقامات ESA در این بیانیه گفتند: "شیارهای خطی نشان می‌دهند که تخته سنگ‌هایی که در پایه یخچال یخ زده بودند، به کجا کشیده شده‌اند و فرورفتگی‌هایی را که امروزه قابل مشاهده هستند، بیرون زده‌اند." «در اطراف پایه دیواره‌های داخلی دهانه، می‌توانیم انتهای صاف و زبان‌مانند یخچال‌های پوشیده از سنگ را ببینیم. این «پیش‌بندهای آواری» زمانی تشکیل شدند که یخ در طول یک دوره یخبندان با آوارهای سنگی در امتداد دیواره‌های دهانه مخلوط شد و به آرامی از شیب پایین خزید.»

فضای داخلی دهانه همچنین ترکیبی از برآمدگی‌های سنگی، تپه‌های مسطح، کانال‌ها و دشت‌ها را نشان می‌دهد که گمان می‌رود بقایای یک قله مرکزی فروریخته باشند. خاکستر آتشفشانی تیره بخش زیادی از کف دهانه را پوشانده است، در حالی که پشته‌های چین و چروک اطراف، جریان‌های گدازه‌های باستانی را نشان می‌دهند.

مترجم خبرنگار: مهتاب اشرف