زومیت/ مطالعه‌ جامعی نشان می‌دهد ترکیب میکروبی روده می‌تواند نقش مستقیم در بی‌خوابی داشته باشد؛ به‌طوری که برخی باکتری‌ها خطر اختلال خواب را افزایش می‌دهند.

پژوهش جدیدی نشان می‌دهد ترکیب باکتری‌های روده می‌تواند نقش مستقیمی در بی‌خوابی داشته باشد. مطالعه‌ای بزرگ روی نزدیک به ۴۰۰ هزار نفر نشان داد که برخی باکتری‌ها خطر بروز اختلال خواب را افزایش می‌دهند، درحالی‌که برخی دیگر اثر محافظتی دارند و می‌توانند خواب سالم را تقویت کنند.

محققان دانشگاه نانجینگ چین بررسی کردند که آیا باکتری‌ها می‌توانند باعث دشواری یا آسودگی خواب شوند و همچنین آیا بی‌خوابی می‌تواند ترکیب باکتری‌های روده را تغییر دهد و این تغییر دوباره بر کیفیت خواب تأثیر بگذارد. بدین منظور، آن‌ها داده‌های ژنتیکی و اطلاعات مربوط به میکروبیوم روده صدها هزار نفر را با هم ترکیب کردند تا بتوانند رابطه علت و معلولی را مشخص کنند.

نتایج نشان داد که باکتری «کلستریدیوم اینوکوم» بیش از باکتری‌های دیگر با افزایش خطر بی‌خوابی مرتبط است. افرادی که ژنتیکشان باعث می‌شود فراوانی باکتری مذکور در روده‌ آن‌ها بیشتر باشد، با احتمال بیشتری دچار بی‌خوابی می‌شوند.

از سوی دیگر، به‌نظر می‌رسد باکتری‌هایی مانند «کوپروکوکوس» و «لاکتوکوکوس» در محافظت از خواب نقش دارند و حضور آن‌ها با خواب بهتر و عمیق‌تر همراه است. جالب اینکه باکتری «اودوری‌باکتر» رابطه دوطرفه با بی‌خوابی دارد: هم می‌تواند کیفیت خواب را مختل کند و هم خود بی‌خوابی محیط مناسبی برای رشد آن فراهم می‌کند و این موضوع نشان می‌دهد چرخه بازخوردی بین روده و خواب وجود دارد.

یافته‌های مطالعه جدید بار دیگر اهمیت محور روده–مغز را نشان می‌دهد؛ شبکه‌ای از سیگنال‌های شیمیایی، عصبی و ایمنی که بین دستگاه گوارش و سیستم عصبی مرکزی برقرار است. برخی باکتری‌ها با تولید ترکیبات مفید مانند اسیدهای چرب کوتاه زنجیره و تبدیل برخی مواد غذایی به هورمون‌ها و نوروترنسمیترها، مغز را برای خواب بهتر آماده می‌کنند. به عنوان مثال، برخی باکتری‌ها می‌توانند تریپتوفان را به سروتونین و سپس ملاتونین تبدیل کنند. ملاتونین هورمونی است که چرخه خواب و بیداری بدن را تنظیم می‌کند.

در طرف مقابل، کم‌خوابی می‌تواند باعث استرس و التهاب در بدن شود و ترکیب میکروبیوم روده را تغییر دهد. این تغییر می‌تواند با افزایش جمعیت برخی باکتری‌های مضر، چرخه‌ای معیوب ایجاد کند که بی‌خوابی و میکروبیوم ناسالم را تقویت می‌کند.

گرچه هنوز راهکارهای درمانی مشخصی وجود ندارد، مطالعه نشان می‌دهد که تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر خواب داشته باشد. مصرف غذاهای پرفیبر مانند غلات کامل، سبزیجات و حبوبات و همچنین منابع پروبیوتیک مانند ماست، کفیر و سایر غذاهای تخمیری می‌تواند رشد باکتری‌های مفید روده را تقویت و به خواب بهتر کمک کند.

مطالعه همچنین بازنگری در نحوه درمان بی‌خوابی را پیشنهاد می‌کند: به جای تمرکز صرف بر مغز، توجه به سلامت روده و میکروبیوم می‌تواند رویکردی جامع‌تر و مؤثرتر باشد. در آینده، نمونه‌گیری از میکروبیوم روده و اصلاح ترکیب باکتری‌ها از طریق رژیم غذایی، پروبیوتیک‌ها یا حتی پیوند میکروبیوم ممکن است به عنوان روش‌های درمانی جدید برای اختلالات خواب مطرح شود.

در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که خواب خوب نه فقط به مغز، بلکه به روده شما هم بستگی دارد و مراقبت از میکروبیوم روده می‌تواند کلیدی برای داشتن شب‌های آرام و خواب باکیفیت باشد.

مطالعه در مجله‌ی General Psychiatry منتشر شده است.